Traumaverwerking: veilige confrontatie en meer!

Trauma confrontatie? Zeker, maar enkel binnen een veilige context

Door de confrontatie met de ingrijpende herinneringen aan te gaan terwijl je je VEILIG voelt (en enkel wanneer je je veilig voelt) kan je de stressreacties en flash-backs afleren. Er ontstaat weer opluchting, vrijheid en verbondenheid.

Onze volkswijsheid kent het gezegde: als je van je paard valt, dan moet je er meteen terug opstappen. Angst wordt minder of gaat over indien je na een pijnlijke situatie meteen terug controle en veiligheid ervaart. Angst wordt groter en breidt zich uit als we vertrekkende vanuit een trauma gaan verbeelden wat nog allemaal misgelopen zou kunnen zijn. Ons geheugennetwerk met de levendige voorstellingen neemt deze voorstelling immers aan als "waar".

Iemand die angst heeft om met de trein te rijden, en toch een verplaatsing met de trein wil doen, heeft veel meer angst op de momenten vůůr de treinrit dan wanneer hij op de trein zit. Zijn fantasieŽn en voorstellingen van een treinrit zijn veel beangstigender dan een reŽle treinrit en de informatie die hij of zij opneemt tijdens zo een rit.

Als je meteen terug op je paard stapt, en je blijft het te baas, dan maak je niet zoveel voorstellingen rond wat er mis kan lopen. Je ervaart opnieuw controle en meesterschap.

Vaak komen getraumatiseerden gepland of ongepland in confrontatie met nieuwe ervaringen die hen erg sterk herinneren aan de lastige gebeurtenissen, en geraken ze opnieuw overstuur. De reŽle situaties en gebeurtenissen die ze dan meemaken worden verbonden met de aanwezige angst. Het trauma verzacht hierbij niet maar groeit uit op nieuwe levensdomeinen. Flash-Backs, plotse levendige beelden of geluiden van tijdens het trauma worden meer en meer uitgelokt (meer triggers).

Confrontatie met de lastige ervaringen blijkt soms de stress te verminderen, en soms vermeerderd de stress of breidt ze zich uit naar andere levensdomeinen. Wetenschappers zeggen hier: traumaconfrontatie is een noodzakelijke voorwaarde om tot traumaverwerking te komen maar niet voldoende. Wat bij de confrontatie noodzakelijk is, is VEILIGHEID.

Wanneer cliŽnten zich in het hier en nu veilig blijven voelen, terwijl ze de confrontatie aangaan met de lastige gebeurtenissen, wordt het mogelijk om af te leren wat hen voordien allemaal herinnerde aan het trauma. EMDR is hiertoe ontworpen en bijgestuurd.
Nu pas ervaren ze dat de traumatische gebeurtenissen voorbij zijn (oef!). Er komt een rustig en genuanceerd verhaal in de plaats van de overstelpende en dreigende emotionele draaikolk. Alle aandacht en energie om maar niet aan het trauma herinnerd te worden komt nu vrij en kan voor andere zaken gebruikt worden.
CliŽnten ervaren na een veilige en grondige traumaconfrontatie steeds weer vrijheid en opluchting.


Geslaagde traumaverwerking:

Trauma's verwerken doorheen zes verschillende lagen

Een grondige en volledige verwerking van een trauma betrekt zes lagen van het menselijke functioneren erbij.
EMDR aangeboden door een ervaren traumapsycholoog biedt hier een systematische aanpak.

Niet alle mensen hebben therapie nodig om trauma's achter te laten. Voorgaande ervaringen met minder lastige gebeurtenissen en hoe je die te boven bent gekomen, kunnen helpend zijn. Helpend is de steun van mensen uit de omgeving waarbij je kan uithuilen of waarbij je wijze raad krijgt. Of een sporttrainer die goed ziet welke uitdaging je opnieuw aan kan en welke nog te hoog gegrepen is. Literatuur en het praten met lotgenoten kan ook helpen. Een wereldbeeld of spirituele visie die een ondersteunend en aanmoedigend kader biedt, kunnen bevorderend zijn.

Wanneer je trauma's onvolledig verwerkt zijn, kan je er last van blijven ondervinden. Traumaverwerking met EMDR bevordert een volledige verwerking doorheen 6 lagen.

Vier individuele lagen:

Twee overstijgende lagen:


Verbondenheid, thuis en sociaal netwerk

Naarmate mensen verbondenheid kunnen ervaren tijdens traumatisering (bv. steun aan elkaar in de schuilkelder), of erna, of bij terugkeer in de samenleving, vergroot de kans op herstel.

Uitgebreid wetenschappelijk onderzoek naar de vele slachtoffers en nabestaanden van de aanslag van Anders Behring Breivik in 2011 op het eiland Utoya in Noorwegen maakt duidelijke dat slachtoffers en nabestaanden beter en grondiger herstellen indien ze beschikken over een steunend sociaal netwerk.

Verschillende organisaties werden getroffen door de aanslagen in Zaventem en de metro te Brussel op 22 maart 2016. Verscheidene organisaties lukten erin om, ondanks de vele menselijke verliezen, de onderlinge verbondenheid en veerkracht te versterken. Terroristische aanslagen maken verschillen tussen mensen in een team en in de samenleving duidelijker. Velen wisten deze duidelijke verschillen echter net aan te wenden om verbondenheid en menselijkheid in een team, organisatie of samenleving te vergroten.

De Morgen van zaterdag 5 januari 2013 brengt de vertaling van een artikel uit The New York Times. In dit artikel wordt beschreven hoe Nepalese kindsoldaten die met enthousiasme en blijheid na de oorlog ontvangen worden door hun familie en dorpsgenoten niet meer stress ervaren dan andere leeftijdsgenoten. De kindsoldaten die bij terugkeer afgewezen en gestigmatiseerd worden door familie en dorpsgenoten ontwikkelen wel post traumatische stress.

Ze herstellen zich in het waarnemen en voelen van veiligheid, erbij horen en gezonde controle. De stress die aanvankelijk samenhing met trauma's wordt achter gelaten. Zonder traumaconfrontatie je gevoel aan veiligheid, erbij horen, controle herwinnen kan voldoende zijn. In een veilige therapeutische relatie geeft traumaconfrontatie echter de zekerheid dat de trauma's voor de cliŽnt achter de rug zijn.

Recent neurobiologisch onderzoek richt zich in dit kader op de werking van oxytocine, het knuffelhormoon. Er wordt o.a. onderzocht of medicamenteuse toediening van dit hormoon vlugger leidt tot herstel. (1 , 2). Zelf moedig ik mensen liever aan om hun sociale steunbronnen aan te wenden of uit te breiden dan een hormoon kunstmatig toe te dienen.

Traumapsycholoog Erik De Soir ontwikkelde een methode voor de brandweer bij het bevrijden van slachtoffers die gekneld zitten in bijvoorbeeld een autowrak (3). Door het gesprek met de brandweerman of -vrouw wordt de geknelde weer kalm en rustig en ervaart hij/zij steun. Extreme stress en dissociatie blijft over, of wordt doorbroken, en daarmee wordt het latere psychische en lichamelijk herstel bevorderd.