Traumapsycholoog Johan Op De Beeck

Eye Movement Desensitization and Reprocessing, EMDR

Eye Movement Desensitization and Reprocessing (EMDR) kan je vertalen als "Het verwerken en afleren van ongewenste reacties met de hulp van oogbewegingen". EMDR is wetenschappelijk ontwikkeld en erg efficiŽnt bij traumaverwerking.

Na een traumatische ervaring kan je herbeleven (overdag flash-backs of nachtmerries 's nachts), voortdurende gestresseerd zijn (licht geraakt, opvliegend, overspannen, gespannen spieren), te zeer op je hoede zijn (overdreven waakzaam, steeds het gevoel hebben dat er iets ergs gaat gebeuren, angst), allerlei zaken vermijden (niet meer buiten komen, de tram niet meer nemen, niet meer ...) en moeite hebben met genieten en ontspannen. Dit zijn normale reacties op een ongewone situatie. Later kan er uitputting, afvlakking (niet meer voelen) en rouw omwille van het verlies optreden. Het geheel van deze klachten wordt het posttraumatische stress syndroom genoemd, vaak afgekort tot ptss of ptsd.

Posttraumatische stress kan ontstaan na een verkeersongeval, een natuurramp, sexueel geweld (incest, verkrachting, ongewenste intimiteiten), oorlogsgeweld, een overval, pesterijen, familiaal geweld, gebrek aan steun in de kindertijd, ...

Bij angsten, trauma's en vele andere situaties leren we. We leggen een verband tussen wat we op deze lastige moment en in deze situatie zien, horen, ruiken, proeven, ... en wat we op dat moment doen en voelen. Als mijn zoon mosselen eet terwijl hij zich misselijk voelt van een opkomende griep, dan kan hij het ziek voelen verbinden met de smaak van mosselen. Nadien is het zien, ruiken of proeven van mosselen voldoende om zich misselijk te voelen. Tenminste totdat hij dit verband weer heeft afgeleerd.

EMDR doet op een bijzondere wijze beroep op het unieke verwerkingssysteem van iedere persoon en stelt die persoon in staat om zaken af te leren. Tijdens de therapie leg ik dit overzichtelijk uit met een schema. Een EMDR-behandeling kan je helpen bij het aanleren van bepaalde nieuwe vaardigheden. Zo leer je een veilige plek aan waardoor je je weer kan veilig voelen. Hierna kunnen we op een veilige wijze aan de slag gaan met de lastige herinneringen.

Een EMDR behandeling is vaak kort van duur en bestaat uit een reeks stappen. Deze stappen zijn doorgaans: intake, psycho-educatie, inoefenenen veilige plek en traumaconfrontatie. Bij een voltooide traumaconfrontatie haal je opgelucht adem en rond je met een vrij gevoel de sessie af. EMDR brengt jouw vrijheid, accuraatheid en zelfbepaling terug. De oogbewegingen verwijzen naar de ritmische links-rechts stimulatie waarmee de ontwikkeling van de EMDR-methode gestart is. Het kunnen ook andere bewegingen zijn zoals het tokkelen in de handpalmen of een geluid dat links-rechts over en weer gaat.

Bekijk EMDR gerust als een werkwijze die het unieke en eigen verwerkingssysteem van iedere persoon gesmeerd en versneld zijn werk laat doen. Daardoor bekom ik bij angst / stress / trauma gerelateerde klachten met EMDR sneller en 'anders' resultaat dan wanneer ik hierbij gesprekstherapie aanbied. Bij EMDR worden er zaken besproken, maar de kern van EMDR is erg verschillend van gesprekstherapie. Op de pagina met links vind je film en folders die dit duidelijk maken.


Traumabehandeling

Traumaverwerking gebeurt door je op een veilige wijze met de verschillende aspecten van het trauma te confronteren. Gesteund door oogbewegingen (of een andere links-rechts stimulatie) richt je je op de lichamelijke stress en de traumabeelden zoals flash-backs, een bevroren beeld, nachtmerries. Jouw gesmeerd verlopend verwerkingssysteem laat de lastige emoties afnemen. Een constructief, dynamisch en realistisch zelfbeeld en wereldbeeld komt in de plaats van foutieve en beperkende ideeŽn over jezelf en de wereld. Deze ideeŽn waren mogelijks waar of passend ten tijde van de traumatisering maar zijn dat nu niet meer.

Mensen lopen vaak jaren rond met de last van de gevolgen van traumas. Er zijn gedachten, beelden en gevoelens die zich opdringen en die kost wat kost vermeden worden. Er is een verhoogde waakzaamheid, stress en prikkelbaarheid. De levenswereld verarmt. Vermoeidheid, uitputting en soms ook depressieve klachten doen zich voor. Men spreekt hier van het posttraumatisch stress syndroom, afgekort: PTSS. De Engelse benaming is posttraumatic stress disorder, afgekort: PTSD. (Hier vind je een lijst met PTSS symptomen.)

Specifieke fobieŽn ontstaan op een gelijkaardige wijze als PTSS, met dat verschil dat de oorspronkelijke situatie vaak niet levensbedreigend was en vaak vergeten wordt.

Wanneer ik als traumapsycholoog stel dat deze stress, last en beperkingen weg te nemen zijn door het verwerkingssysteem te smeren, dan klinkt dit in eerste instantie ongeloofwaardig. Als het met de nodige kennis en kunde relatief eenvoudig is om het eigen verwerkingssysteem deze stress weg te laten nemen, waarom is het deze mensen dan niet eerder gelukt? Waarom helpen gesprekken doorgaans onvoldoende om trauma's te verwerken?

Vijf commentaren geven hierop meer zicht.

  1. Het brein, stress en trauma: twee geheugensystemen en het stress-systeem
  2. Te lang vast houden aan keuzen, strategieŽn en beelden die toen passend waren
  3. Veilige traumaconfrontatie
  4. Ge(s)laagde traumaverwerking: trauma's verwerken doorheen verschillende lagen
  5. Verbondenheid en het sociale netwerk